قالب سیمانی و قالب فلزی دستگاه‌های بلوک‌زن طراحان
قالب سیمانی (قالب بتنی صنعتی) قالبی فولادی یا پلیمری است که روی دستگاه بلوک‌زن، جدول‌زن و کفپوش‌زن یا روی میز ویبره به کار می‌رود و شکل، ابعاد و کیفیت سطح بلوک، جدول، کفپوش، کانیو، آبرو و فلاورباکس را تعیین می‌کند. ماشین‌سازی طراحان هر قالب را بر اساس نقشهٔ قطعه، مدل دستگاه و تیراژ شما طراحی و می‌سازد؛ برای دستگاه‌های خودش و دستگاه‌های دیگر.
یک نکته پیش از ادامه: این صفحه دربارهٔ قالب دستگاه‌های تولید قطعات بتنی پیش‌ساخته است، نه قالب‌بندی و قالب فلزی دیوار و ستون در ساختمان‌سازی (فرمورک) که در اجرای اسکلت بتنی به کار می‌رود.
محصولات این دسته بالای همین متن آمده‌اند و راهنمای انتخاب، سفارش و نگهداری قالب در ادامه است.
کدام قالب برای کدام محصول و دستگاه مناسب است؟
اولین سؤال خرید این نیست که «قالب چند است»، بلکه این است که قطعهٔ خروجی شما چیست و روی چه دستگاهی تولید می‌شود. جدول زیر خلاصهٔ مشخصاتی است که در صفحهٔ هر محصول آمده است:
| محصول نهایی | قالب | دستگاه سازگار | نکتهٔ مهم |
|---|---|---|---|
| بلوک دیوار باربر و غیرباربر | قالب بلوک دیواری | بلوک‌زن دستی، سیار، ثابت هیدرولیکی و اتوماتیک | دو یا سه حفره؛ لبهٔ ساده، نر و مادگی یا نمادار؛ تک‌خانه یا چندخانه |
| تیغهٔ سبک دیوارهای داخلی | قالب بلوک تیغه‌ای | بلوک‌زن دستی، سیار، ثابت هیدرولیکی و اتوماتیک | ابعاد رایج: عرض ۷، ۸ یا ۱۰، طول ۴۰ و ارتفاع ۲۰ سانتی‌متر؛ جدارهٔ نازک، ساخت حساس‌تر |
| بلوک پرکنندهٔ سقف تیرچه‌بلوک | قالب بلوک سقفی | بلوک‌زن دستی، سیار، ثابت هیدرولیکی و اتوماتیک | حفرهٔ طولی یا ترکیبی؛ گوشه‌های تقویت‌شده و سطح نشیمن روی تیرچه |
| کفپوش و سنگفرش محوطه و پیاده‌رو | قالب کفپوش بتنی | نوع فولادی برای کفپوش‌زن ثابت سری TM؛ نوع پلیمری برای میز ویبره | طرح‌های دمبلی، مربع، نوستالیت، آجری، شش‌ضلعی، چلیپا، نابینایان، چمنی و…؛ یک‌تکه CNC یا چندتکهٔ جوشی |
| جدول خیابانی، حاشیهٔ راه و باغچه | قالب جدول بتنی | جدول‌زن ثابت و سیار | در دستگاه ثابت معمولاً خوابیده و در سیار ایستاده؛ ورق ST37 یا سطح داخلی CK45/Hardox |
| کانال هدایت آب سطحی | قالب کانیو بتنی | دستی، سیار، ثابت هیدرولیکی و اتوماتیک | طول قطعه ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر؛ مقطع نیم‌دایره، ذوزنقه یا مستطیل؛ زبانه و کام |
| آبروی شهری، صنعتی و راهسازی | قالب آبرو بتنی | دستی، سیار، ثابت هیدرولیکی و اتوماتیک؛ خط پیش‌ساخته یا درجا | مقطع یو، وی، باکس کالورت، نیم‌دایره، ذوزنقه‌ای یا درپوش‌دار؛ فولادی یا پلیمری |
| گلدان شهری و دیوار سبز | قالب فلاورباکس بتنی | خطوط نیمه‌اتوماتیک و میز ویبره | مدل‌های شیب‌دار، پله‌ای و ترا؛ پیش‌بینی سوراخ زهکشی و جای دست |
اگر هنوز دستگاه ندارید، انتخاب قالب و دستگاه را با هم انجام دهید. برای بلوک، صفحهٔ انواع دستگاه بلوک‌زن، برای جدول صفحهٔ دستگاه جدول‌زن و برای سنگفرش صفحهٔ دستگاه کفپوش‌زن را ببینید؛ تعداد خانه‌های قالب مستقیماً به ابعاد پالت و قالب‌گیر دستگاه بستگی دارد.
چرا تعداد خانهٔ قالب به دستگاه بستگی دارد؟
یک مثال از دستگاه‌های خود طراحان: روی پالت ۴۶ در ۸۷ سانتی‌متری بلوک‌زن ثابت TM-104 در هر پالت ۴ بلوک ۲۰×۴۰×۲۰، ۵ بلوک ۲۰×۴۰×۱۵ یا ۷ بلوک ۲۰×۴۰×۱۰ تولید می‌شود؛ همین دستگاه در هر پالت ۱ جدول ۳۰×۵۰ یا حدود ۰٫۳ متر مربع کفپوش می‌دهد. در دستگاه سیار M.BD همان قالب بلوک ۲۰ سانتی ۱۲ خانه در هر کورس دارد. یعنی «قالب بلوک ۲۰» برای دو دستگاه، دو قالب کاملاً متفاوت است و قالب یک دستگاه را بدون بازطراحی نمی‌شود روی دستگاه دیگر بست.
انواع قالب سیمانی طراحان به زبان ساده
قالب بلوک سیمانی و قالب دستگاه بلوک‌زنی
قالب بلوک سه شاخهٔ اصلی دارد. قالب بلوک دیواری برای دیوار باربر و غیرباربر ساخته می‌شود و تعداد و فاصلهٔ حفره‌ها طوری تنظیم می‌شود که وزن هدف و استحکام دیواره با هم حفظ شوند. قالب بلوک تیغه‌ای جداره‌های نازک و حفره‌های کشیده دارد؛ کنترل تابیدگی و لب‌پریدگی در آن مهم‌تر است، چون تیغه باید سبک و هم‌اندازه باشد تا با چسب بلوک یا ملات نازک اجرا شود. قالب بلوک سقفی برای سیستم تیرچه‌بلوک است و باید لبه‌هایش در حمل خرد نشود و بلوک درست کنار تیرچه بنشیند.
هر سه نوع برای دستگاه دستی، سیار، ثابت هیدرولیکی و اتوماتیک ساخته می‌شوند. اگر دنبال خرید قالب بلوک سیمانی برای دستگاه دستی هستید، مدل دستگاه (تک‌موتوره یا دوموتوره) را هنگام سفارش اعلام کنید؛ مشخصات دستگاه بلوک‌زن دستی طراحان هم در صفحهٔ خودش آمده است. قالب‌های صنعتی بلوک معمولاً فولادی‌اند؛ قالب پلاستیکی بیشتر برای قطعات تزئینی و تولید روی میز ویبره کاربرد دارد.
قالب کفپوش بتنی و قالب سیمانی طرح‌دار
بیشتر جست‌وجوهای «قالب سیمانی طرح‌دار» به قالب کفپوش برمی‌گردد. طراحان قالب کفپوش را در دو نوع می‌سازد: فولادی برای دستگاه‌های کفپوش‌زن ثابت سری TM و پلیمری برای تولید با میز ویبره. در نوع فولادی هم دو روش ساخت وجود دارد: قالب یک‌تکه که شیارها و حفره‌هایش با CNC روی یک ورق کامل ایجاد می‌شود و دقت و عمر بیشتری دارد اما گران‌تر است، و قالب چندتکهٔ جوشکاری‌شده که ارزان‌تر است ولی دقت ابعادی و دوام کمتری دارد. ضخامت، نوع بافت سطح و نوع فولاد هم قابل انتخاب است. بلوک دیواری نمادار و جدول با سطح طرح‌دار هم از گزینه‌های سفارشی‌اند.
قالب جدول بتنی و جدول سیمانی
قالب جدول برای جدول خیابانی، حاشیهٔ راه، محوطهٔ پارک و دور باغچه ساخته می‌شود. لبهٔ بالایی پخ یا شعاع کنترل‌شده دارد تا لب‌پریدگی کم شود، و در صورت نیاز قطعات مکمل مثل گوشه، ابتدا و انتها و اتصال به آبرو هم طراحی می‌شوند. جنس ورق معمولاً ST37 است و برای عمر بیشتر، سطوح داخلی را می‌توان از ورق مقاوم به سایش CK45 یا Hardox ساخت. محل ویبره و نقاط اتصال برای هر دستگاه جداگانه تنظیم می‌شود. روند تولید خود جدول را در راهنمای ساخت جدول بتنی پرسی ببینید.
قالب باکس و گلدان بتنی (فلاورباکس)
قالب فلاورباکس برای گلدان شهری، دیوار سبز و پایدارسازی شیب ساخته می‌شود. در صفحهٔ محصول چهار مدل معرفی شده است: مدل شیب‌دار با ارتفاع متوسط (وزن هر بلوک حدود ۵۲ کیلوگرم)، مدل دیوارهای بلند (حدود ۸۲ کیلوگرم)، مدل پله‌ای (حدود ۱۸ کیلوگرم) و مدل ترا (حدود ۲۰ کیلوگرم، حدود ۱۶ عدد در هر متر مربع). پرداخت سطح داخلی، سوراخ‌های زهکشی، جای دست یا بوش لیفت و لاینرهای قابل‌تعویض از جزئیات این قالب‌اند.
قالب کانیو و آبرو بتنی
در این دو قالب، مقطع هیدرولیکی و اتصال سر به سر از ظاهر مهم‌تر است. قالب کانیو با زبانه و کام و شیار نوار آب‌بند ساخته می‌شود تا قطعه‌ها بدون نشت کنار هم بنشینند. قالب آبرو بسته به پروژه در مقطع یو، وی، باکس کالورت با هستهٔ جمع‌شونده، نیم‌دایره، ذوزنقه‌ای، درپوش‌دار یا مدولار قابل تنظیم ساخته می‌شود و نوع قفل و بست (پینی، گوه‌ای یا پیچی) و سیستم آب‌بندی هم هنگام سفارش انتخاب می‌شود.
سفارش و ساخت سفارشی قالب بتن چطور انجام می‌شود؟
طراحان قالب آماده و یکسان برای همه نمی‌فروشد؛ هر قالب برای یک قطعه و یک دستگاه مشخص طراحی می‌شود. روند معمول سفارش این است:
- ارسال مشخصات: نقشه یا نمونهٔ قطعه (ابعاد، حفره‌ها، نوع لبه و سطح)، مدل دستگاه، نوع ویبره یا پرس، شرایط خط تولید و تیراژ مورد نظر.
- بررسی فنی و پیشنهاد: تیم مهندسی پس از بررسی، پیشنهاد فنی و برآورد قیمت و زمان ساخت را اعلام می‌کند.
- طراحی جزئیات: صفحهٔ نشیمن، نقاط اتصال، محل ویبره یا پرس، مسیر خروج قطعه و پخ و شعاع لبه‌ها با دستگاه شما تطبیق داده می‌شود.
- ساخت: برش لیزر قطعات عملکردی، فرزکاری و تراشکاری CNC در نواحی حساس، جوشکاری با کنترل اعوجاج و عملیات حرارتی موضعی در نقاط پرسایش. برای اجزای عملکردی از هوابرش استفاده نمی‌شود.
- کنترل کیفیت و تحویل: اندازه‌گیری ابعادی بر اساس نقشهٔ تأییدشده، تست مونتاژ و بازرسی جوش؛ در صورت درخواست مشتری، نمونه‌ای با قالب تولید و آزمایش می‌شود.
قیمت قالب به همین متغیرها وابسته است: ابعاد و پیچیدگی هندسی قطعه، تعداد حفره و تعداد خانه، نوع فولاد و عملیات حرارتی، روش ساخت (یک‌تکه یا چندتکه، میزان ماشین‌کاری)، مدل دستگاه و تیراژ. به همین دلیل قیمت عددی ثابت برای «قالب بلوک» یا «قالب جدول» معنی ندارد و قیمت روز پس از دریافت مشخصات اعلام می‌شود. قالب تک‌خانه برای نمونه‌سازی و تیراژ کم مناسب است و قالب چندخانه برای تولید پرتردد، قیمت تمام‌شدهٔ هر قطعه را پایین می‌آورد.
طرح‌های خاص مثل بلوک پازلی و چفتی، کفپوش نوستالیت، قالب لگو و سایر قطعات پیش‌ساخته هم بر اساس نقشه یا نمونه قابل ساخت‌اند.
عمر و کیفیت قالب سیمانی به چه چیزهایی بستگی دارد؟
قالب دستگاه در هر شیفت صدها بار زیر فشار، لرزش و سایش سنگدانه قرار می‌گیرد. به همین دلیل عمر آن بیش از هر چیز به این عوامل بستگی دارد:
- جنس ورق و سخت‌کاری: دیواره‌ها و هسته‌ها بیشترین سایش را تحمل می‌کنند. ورق مقاوم به سایش یا عملیات حرارتی موضعی در این نواحی معمولاً عمر قالب را به‌طور محسوسی بالا می‌برد.
- روش ساخت: قطعه‌ای که با برش لیزر و ماشین‌کاری دقیق ساخته شده، از روز اول تلرانس بهتری دارد و دیرتر لقی پیدا می‌کند. اعوجاج جوشکاری کنترل‌نشده یعنی گیرکردن قطعه و لب‌پریدگی از همان ابتدا.
- مصالح ورودی: سنگدانهٔ تیزگوشه و ماسهٔ پرسیلیس معمولاً سایش را تندتر می‌کنند؛ دانه‌بندی ثابت هم به یکنواختی قطعه و هم به عمر قالب کمک می‌کند.
- تنظیم دستگاه: هم‌راستا نبودن کفشک (صفحهٔ پرس) با قالب، ویبرهٔ بیش از حد یا فشار نامتعادل، سایش موضعی و ترک جوش ایجاد می‌کند.
- نگهداری روزانه: شست‌وشوی بتن چسبیده در پایان شیفت، استفاده از مادهٔ جداکنندهٔ مناسب، گریس‌کاری بوش‌ها و میل‌راهنماها و بازدید دوره‌ای پیچ‌ها و جوش‌ها.
- قطعات قابل‌تعویض: قالبی که لاینر، بوش و صفحات تماس قابل‌تعویض دارد، به‌جای دورریختن، بازسازی می‌شود و عمر اقتصادی بیشتری دارد.
نشانه‌های اینکه قالب نیاز به سرویس یا بازسازی دارد معمولاً از خود قطعه دیده می‌شود: ابعاد ناهمگون، پلیسه دور لبه‌ها، گیرکردن قطعه در خروج و لب‌پریدگی بیشتر. طراحان تعمیر و بازسازی قالب‌های مستهلک، احیای تلرانس و تأمین قطعات یدکی را هم انجام می‌دهد. برای جزئیات بیشتر دربارهٔ اجزای قالب، تفاوت قالب فولادی و پلاستیکی و برنامهٔ نگهداری، راهنمای کامل انواع قالب و نگهداری آن را بخوانید.
چک‌لیست انتخاب سازندهٔ قالب بتن
پیش از خرید قالب سیمانی، از هر سازنده‌ای (از جمله طراحان) این سؤال‌ها را بپرسید:
- آیا قالب بر اساس مدل دقیق دستگاه شما (ابعاد پالت، محل ویبره، نقاط اتصال) طراحی می‌شود یا یک قالب عمومی است؟
- قطعات عملکردی با برش لیزر و CNC ساخته می‌شوند یا با هوابرش؟
- جنس ورق دیواره‌ها و هسته‌ها چیست و نواحی پرسایش عملیات حرارتی می‌شوند؟
- قالب یک‌تکه است یا چندتکهٔ جوشی؟ (به‌خصوص در قالب کفپوش)
- پیش از تحویل چه کنترلی انجام می‌شود: اندازه‌گیری ابعادی، تست مونتاژ، تولید نمونه؟
- لاینر، بوش و قطعات سایشی قابل‌تعویض‌اند و بعداً تأمین می‌شوند؟
- بازسازی قالب مستهلک انجام می‌شود؟
- آیا سازنده خودش دستگاه می‌سازد و رفتار قالب زیر ویبره و پرس را می‌شناسد؟
ماشین‌سازی طراحان از ۱۳۸۷ در طراحی و از ۱۳۹۲ در ساخت دستگاه‌های قطعات بتنی فعال است؛ به همین دلیل قالب را جدا از دستگاه نمی‌بیند و هر دو را با هم طراحی می‌کند.
سؤالات متداول
قالب سیمانی با قالب بتن ساختمانی چه فرقی دارد؟
قالب سیمانی در این صفحه قالب دستگاه تولید قطعات پیش‌ساخته (بلوک، جدول، کفپوش، کانیو، آبرو و فلاورباکس) است که روی دستگاه یا میز ویبره به کار می‌رود و در تولید سری، بارها و بارها قطعهٔ یکسان می‌دهد. قالب بتن ساختمانی برای بتن‌ریزی درجای دیوار، ستون و سقف است و کاربرد دیگری دارد.
برای خرید قالب بلوک سیمانی چه اطلاعاتی لازم است؟
ابعاد بلوک، تعداد و چیدمان حفره‌ها، نوع لبه (ساده، نر و مادگی یا نمادار)، مدل دستگاه و تیراژ مورد نظر. اگر نقشه ندارید، یک نمونه بلوک هم کافی است.
قالب‌ها با چه دستگاه‌هایی سازگارند؟
قالب‌های طراحان برای دستگاه‌های خود طراحان و دستگاه‌های رایج ایرانی و خارجی ساخته می‌شوند. هنگام سفارش، مدل دستگاه، نوع ویبره یا پرس و شرایط خط را اعلام کنید تا جزئیات اتصال متناسب‌سازی شود.
قالب کفپوش یک‌تکه بهتر است یا چندتکه؟
قالب یک‌تکه که شیارهایش با CNC روی یک ورق کامل ایجاد می‌شود، دقت ابعادی و عمر بیشتری دارد و گران‌تر است. قالب چندتکهٔ جوشی ارزان‌تر است ولی دقت و دوام کمتری دارد. برای تیراژ بالا معمولاً یک‌تکه به‌صرفه‌تر درمی‌آید.
قیمت قالب جدول بتنی و قالب کفپوش چطور تعیین می‌شود؟
بر اساس ابعاد و نوع قطعه، جنس ورق (مثلاً ST37 یا ورق مقاوم به سایش)، تعداد خانه، روش ساخت، مدل دستگاه و تیراژ. برای قیمت روز، مشخصات را برای واحد فروش بفرستید.
زمان ساخت و روند سفارش چگونه است؟
پس از دریافت مشخصات، برآورد فنی و مالی ارائه می‌شود. با تأیید شما طراحی جزئیات، ساخت، مونتاژ و کنترل کیفیت انجام می‌شود و برنامهٔ تست و تحویل اعلام می‌شود. زمان دقیق به نوع و پیچیدگی قالب بستگی دارد.
چه عواملی بیشترین اثر را روی طول عمر قالب دارند؟
جنس فولاد و کیفیت عملیات حرارتی، دقت ساخت، تنظیم ویبره و پرس، نوع سنگدانه و نگهداری روزانه؛ یعنی پاک‌سازی منظم، مادهٔ جداکنندهٔ مناسب و گریس‌کاری راهنماها.
جمع‌بندی
قالب سیمانی خوب قالبی است که برای قطعهٔ شما و دستگاه شما طراحی شده باشد، نه ارزان‌ترین قالب بازار. ابتدا محصول و دستگاه را از جدول بالا پیدا کنید، صفحهٔ همان قالب را ببینید و نقشه یا نمونهٔ قطعه را همراه مدل دستگاه برای طراحان بفرستید. برای مشاوره و استعلام قیمت روز می‌توانید با شمارهٔ ۰۹۱۴۵۸۴۱۹۱۴ تماس بگیرید.