آجر پازلی آجری است که از فشرده‌کردن مخلوط مرطوب خاک، ماسه یا پودر سنگ با سیمان در دستگاه پرس ساخته میشود و به‌جای پخت در کوره، با گذشت زمان (یا در اتاق بخار) عمل‌آوری میشود. برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های روی این آجرها باعث میشود مثل قطعات پازل در هم قفل شوند؛ برای همین در ایران به آن «آجر لگو» یا «آجر بدون ملات» هم می‌گویند. رایجترین ابعاد آجر پازلی ۲۵×۱۲٫۵×۶٫۵ سانتیمتر است.
در این مقاله با تاریخچه، ابعاد، مواد اولیه، مزایا و معایب آجر پازلی، عوامل مؤثر بر قیمت آن و انواع دستگاه تولید آجر پازلی (دستی و هیدرولیکی) آشنا می‌شوید. اگر به بلوک‌های بتنی پازلی بزرگ‌تر و راه‌اندازی تولید صنعتی آن‌ها فکر می‌کنید، راهنمای خط تولید بلوک پازلی را بخوانید.
آجر پازلی چیست؟
آجرهای حاصل از خاک فشرده که در ایران معمولاً آجر پازلی نامیده می‌شوند، مصالح ساختمانی‌ای هستند که با وارد کردن فشار زیاد (پرس) به خاک مرطوب شکل می‌گیرند. این آجرها از خاک معدنی خشک، خاک رس غیرمنبسط، سنگ‌دانه و سیمان پرتلند تشکیل شده‌اند. آجر پازلی جایگزینی سازگارتر با محیط زیست برای آجرهای سفالی است که امروزه در بیشتر ساختمان‌های مسکونی به کار می‌روند.
تاریخچه آجر خاک فشرده
نخستین تلاش‌ها برای تولید آجر فشرده در اوایل قرن نوزدهم در اروپا انجام شد. فرانسوا کوینترو، معمار فرانسوی، آجرهای کوچکی از خاک می‌ساخت و برای فشرده‌کردن خاک مرطوب در قالب چوبی کوچکی که با پا نگه داشته می‌شد، از چکش دستی استفاده می‌کرد.
نخستین پرس دستی فولادی، به نام سینوا-رام (CINVA-Ram)، در دهه ۱۹۵۰ ساخته شد. این پرس حاصل یک برنامه تحقیقاتی مسکن اجتماعی در کلمبیا برای بهبود خشت‌های دستی بود و می‌توانست بلوک‌هایی یکنواخت‌تر در شکل و اندازه، متراکم‌تر و مقاوم‌تر از خشت معمولی تولید کند. از آن زمان، ماشین‌های متنوع‌تری طراحی شدند و این روش در بسیاری از کشورهای آفریقایی، آمریکای جنوبی، هند و جنوب آسیا به کار گرفته شد.
ابعاد آجر پازلی
آجر پازلی در ایران اغلب در ابعاد ۲۵×۱۲٫۵×۶٫۵ سانتیمتر تولید میشود. دقت ابعاد در این آجرها اهمیت زیادی دارد، چون چینش بدون ملات فقط وقتی درست انجام میشود که برجستگی و فرورفتگی هر آجر دقیقاً روی آجر کناری بنشیند؛ به همین دلیل کیفیت قالب و دستگاه پرس مستقیماً روی کیفیت دیوار اثر می‌گذارد.
مواد اولیه آجر پازلی
آجرهای پازلی از ترکیب و فشرده‌سازی موادی مانند ماسه، خاک، پوکه معدنی، ماسه بادی، پودر سنگ و سیمان تولید می‌شوند. این مواد ابتدا در میکسر به‌طور یکنواخت مخلوط می‌شوند و سپس در دستگاه پرس، فشرده شده و به شکل آجر درمی‌آیند. همچنین می‌توان آجر پازلی را از خاک یا پسماند معادن به همراه سیمان تولید کرد. این آجرها به دلیل فشردگی بالا نیازی به پخت ندارند و برای عمل‌آوری بهتر و سریع‌تر می‌توان از اتاق بخار با حرارت پایین استفاده کرد.
مزایا و معایب آجر پازلی
آجرهای پازلی با طراحی خاص خود مزایای قابل‌توجهی دارند، اما محدودیت‌هایی هم دارند که باید پیش از تولید یا استفاده در نظر گرفته شوند.
مزایا:
- هزینه تولید پایین و بی‌نیازی از کوره و پخت
- چینش بدون ملات یا با ملات کم و در نتیجه سرعت بیشتر در اجرای دیوار
- کاهش مصرف انرژی و آلایندگی نسبت به آجرهای پخته‌شده
- دسترسی به مواد اولیه در بیشتر شهرهای کشور
- تولید داخلی ماشین‌آلات موردنیاز و کاهش وابستگی به واردات
- تولید بدون نیاز به دانش فنی پیچیده
- دوام در برابر باران، برف و یخبندان در صورت استفاده از مواد مناسب و عمل‌آوری درست
- ایجاد اشتغال محلی، به‌ویژه در روستاها و شهرهای کوچک
معایب:
- در صورت استفاده از مواد نامناسب، احتمال تغییر شکل ظاهری و شوره‌زدن
- به دلیل وزن، برای ساختمان‌های بسیار بلند مناسب نیست
- امکان تولید با دستگاه‌های غیراستاندارد و در نتیجه آجر بی‌کیفیت در بازار
- آشنایی کم برخی مهندسان و معماران با کارایی و روش اجرای آجر پازلی
- وابستگی عملکرد سازه‌ای دیوار به اجرای اصولی و رعایت ضوابط فنی
قیمت آجر پازلی به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت آجر پازلی بیش از هر چیز به نوع و هزینه مواد اولیه، مقدار سیمان مصرفی، ظرفیت و هزینه تمام‌شده تولیدکننده و هزینه حمل تا محل پروژه بستگی دارد. چون این آجر هنوز محصول نسبتاً جدیدی در بازار ایران است، هر تولیدکننده بنا به شرایط خود قیمت متفاوتی تعیین میکند و فهرست قیمت مصوب و یکسانی برای آن وجود ندارد. بهتر است پیش از خرید، از چند تولیدکننده استعلام بگیرید و کیفیت و دقت ابعاد نمونه‌ها را هم مقایسه کنید.
دستگاه تولید آجر پازلی
برای تولید آجر پازلی به تجهیزاتی مانند دستگاه پرس، میکسر، سرند و نوار نقاله نیاز است که مهم‌ترین بخش آن دستگاه پرس است. دستگاه‌های پرس آجر پازلی به دو نوع دستی و هیدرولیکی تقسیم می‌شوند.
دستگاه آجر پازلی دستی
دستگاه آجر پازلی دستی (که گاهی دستگاه آجرزنی دستی هم نامیده میشود) با نیروی پرس پایین و به‌صورت دستی کار میکند و ظرفیت تولید آن حدود ۶۰۰ تا ۸۰۰ آجر در روز است. این دستگاه‌ها ارزان‌ترند، اما کیفیت فشردگی و ظرفیت تولید پایین‌تری دارند.
دستگاه آجر پازلی هیدرولیکی
این دستگاه‌ها با سیستم هیدرولیک فشار بیشتری به آجر وارد می‌کنند و استحکام بیشتری به آجر پازلی می‌دهند. به دلیل قدرت بالای سیستم هیدرولیک، این پرس‌ها روزانه حدود ۲۵۰۰ تا ۷۰۰۰ آجر تولید می‌کنند. برای نمونه، دستگاه پرس آجر طراحان در تناژهای ۶۰ تا ۶۰۰ تن ساخته میشود و کوچک‌ترین مدل آن، T.BP 60، در هر کورس ۲ آجر پازلی به ابعاد ۲۵×۱۲٫۵×۶٫۵ سانتیمتر و روزانه حدود ۲۵۰۰ آجر تولید میکند.
دستگاه‌های هیدرولیکی قیمت بالاتری دارند، اما بهره‌وری آن‌ها هم بیشتر است. اگر در منطقه‌ای با نیروی کار ارزان‌تر هستید، دستگاه آجر پازلی دستی می‌تواند گزینه مناسبی باشد؛ اما اگر با کمبود نیروی انسانی روبه‌رو هستید یا ظرفیت بیشتری می‌خواهید، دستگاه هیدرولیکی گزینه منطقی‌تری است. برای شروع با بودجه کمتر، می‌توانید آگهی‌های ماشین‌آلات کارکرده را هم بررسی کنید.
دستگاه آجرزنی دستی یا پرس هیدرولیک؛ مقایسه با عدد
بیشتر کسانی که دنبال دستگاه آجرزنی دستی هستند، می‌خواهند با کمترین سرمایه شروع کنند. پیش از خرید، این سه مورد را کنار هم بگذارید: تولید روزانه، نیاز به برق و نوع کار شما. جدول زیر بر پایهٔ مشخصات دستگاه‌های ماشین‌سازی طراحان تنظیم شده است.
| ویژگی | دستگاه آجر پازلی دستی | پرس آجر T.BP 60 | پرس‌های بزرگ‌تر (T.BP 100 تا T.BP 600) |
|---|---|---|---|
| تولید | ۶۰۰ تا ۸۰۰ آجر در ۸ ساعت | ۲ آجر در هر کورس؛ حدود ۲٬۵۰۰ آجر در روز | بسته به قالب و اندازهٔ میز پرس |
| برق | لازم ندارد | الکتروموتور ۷٫۵ کیلووات | ۱۱ تا ۸۴ کیلووات |
| قدرت پرس | نیروی دست اپراتور | ۶۰ تن | ۱۰۰ تا ۶۳۰ تن |
| وزن دستگاه | — | ۲ تن | ۳ تا ۱۲ تن |
| مناسب برای | شروع کم‌هزینه، کارگاه کوچک، روستا و ساخت برای مصرف خود | تولید پیوستهٔ آجر پازلی برای فروش | تولید صنعتی و انواع دیگر آجر مانند آجر نسوز، لفتون و نما |
دستگاه آجر پازلی دستی طراحان چطور کار میکند؟
در دستگاه دستی، اپراتور قالب را با مخلوط مرطوب خاک، ماسه یا پودر سنگ و سیمان پر میکند، آن را با نیروی دست فشرده میکند و آجر را از قالب بیرون می‌آورد. چون نیرو از دست اپراتور می‌آید، دستگاه به برق نیاز ندارد و در زمین پروژه یا روستایی که برق صنعتی ندارد هم کار میکند. همین سادگی، ارزان‌ترین راه شروع تولید آجر پازلی است؛ در عوض فشردگی آجر و ظرفیت روزانه از پرس هیدرولیک کمتر است، پس کیفیت مخلوط و عمل‌آوری درست آجر اهمیت بیشتری پیدا میکند.
کدام را انتخاب کنیم؟
- اگر آجر را برای ساخت خانه یا پروژهٔ خودتان می‌زنید و برق سه‌فاز ندارید، دستگاه دستی کافی است.
- اگر می‌خواهید آجر پازلی را به‌صورت پیوسته بفروشید، تفاوت ۶۰۰ تا ۸۰۰ آجر در برابر حدود ۲٬۵۰۰ آجر در روز، هزینهٔ بیشتر پرس T.BP 60 می‌تواند توجیه‌پذیر باشد.
- اگر علاوه بر آجر پازلی، آجر نسوز، لفتون یا نما هم در برنامه دارید، سراغ پرس‌های بزرگ‌تر بروید.
تفاوت آجر پازلی با بلوک پازلی
آجر پازلی و بلوک پازلی هر دو بر پایه ایده قفل‌شدن قطعات در هم و کاهش ملات ساخته می‌شوند، اما بلوک پازلی معمولاً قطعه بتنی بزرگ‌تری است که اغلب با دستگاه بلوک‌زن تولید میشود. یکی از شناخته‌شده‌ترین سیستم‌های بلوک پازلی را یک شرکت مکزیکی طراحی کرده است؛ این سیستم از شش مدل بلوک چفت‌وبست‌دار تشکیل شده و در فواصل حدود ۸۰ سانتی‌متری میله فلزی در آن قرار می‌گیرد تا لوله‌ها و سیم‌کشی‌ها بدون مشکل از داخل دیوار عبور کنند.
برای تولید بلوک پازلی از دو گروه دستگاه بلوک‌زن سیار و ثابت استفاده میشود. با توجه به شکل خاص این بلوک‌ها و اهمیت دقت ابعاد، پیشنهاد ما دستگاه بلوک‌زن ثابت است؛ مقایسه کامل این دو گروه را در مقاله دستگاه بلوک‌زن سیار یا ثابت بخوانید. طراحان شرکت ماشین‌سازی طراحان نیز با نرم‌افزار CAD هر شش قطعه بلوک پازلی را طراحی و با تست چیدمان روی دیوار، اندازه‌های دقیق آن‌ها را محاسبه کرده‌اند تا چینش بلوک‌ها بدون اشکال انجام شود. اگر به تولید صنعتی این بلوک‌ها فکر می‌کنید، مراحل، تجهیزات و چیدمان کارگاه را در راهنمای راه‌اندازی خط تولید بلوک بتنی قفل‌شونده آورده‌ایم.
انتخاب دستگاه مناسب برای تولید آجر پازلی
آجر پازلی با ترکیب مواد اولیه مناسب و دستگاه تولید متناسب با نیاز، می‌تواند جایگزین مناسبی در صنعت ساختمان باشد. انتخاب نوع دستگاه به شرایط اقتصادی، نیروی کار، ظرفیت تولید موردنظر و نیازهای پروژه بستگی دارد. قیمت دستگاه هم بر اساس مدل و ظرفیت تولید متفاوت است.
برای انتخاب دستگاه متناسب با پروژه و استعلام قیمت، کارشناسان ماشین‌سازی طراحان آماده مشاوره رایگان هستند. برای اطلاعات بیشتر با شماره ۰۴۱۳۶۳۰۴۴۶۴ واحد فروش تماس بگیرید.
ارسال دیدگاه: